SỰ THẬT VỀ SỮA MẸ

Gần đây có nhiều trường phái về sữa mẹ tạo ra nhiều tranh luận, khiến nhiều mẹ “tập đầu” hoang mang. Vậy thực hư như nào? Hãy cùng Happier KiD tìm hiểu nhé!

Trong lịch sử có những giai đoạn sữa mẹ bị ngó lơ. Trong những năm 1960 tại Úc, người ta thống kê thấy chỉ có khoảng phân nửa trẻ được cho  bú mẹ sau khi được sinh ra và xuất viện về nhà, và chỉ có 1/5 đứa trẻ được cho bú mẹ sau 3 tháng rưỡi. Nhưng càng về sau, các nghiên cứu y khoa càng cho thấy lợi ích không thể chối cãi và trả lại “cúp vàng” cho sữa. Năm 2012, tổ chức y tế thế giới WHO và Hội Đồng Nhi Khoa Hoa Kỳ đều nhấn mạnh rằng việc cho trẻ bú mẹ hoàn toàn không nên được xem là một lựa chọn cá nhân, mà nên được xem là một vấn đề sức khỏe cộng đồng.

LỢI ÍCH CỦA SỮA MẸ DÀNH CHO BÉ

• Giảm đáng kể tần suất nhiêm trùng ở trẻ:
  Khi trẻ bú mẹ, con được giảm 64% nguy cơ nhiễm trùng đường tiêu hóa. Nếu bạn cho con bú hoàn toàn trong 4 tháng đầu, bạn sẽ giúp con giảm ¾ nguy cơ bị nhiễm trùng đường hô hấp dưới. Nếu tiếp tục tới 6 tháng, con bạn sẽ giảm nguy cơ viêm phổi đến 4 lần so với những đứa trẻ cai từ tháng thứ 4 và giảm  nguy cơ nhiễm trung hầu họng đến 63%.
• Giảm nguy cơ béo phì và tiểu đường ở trẻ trong suốt cuộc đời:
  Cứ mỗi tháng bạn cho con bú mẹ, nguy cơ này được giảm đi 4%! Tiếp tục đến tháng thứ 3 trở đi, con được giảm dến 30% nguy cơ bị bệnh tiểu đường tuyp 1, và 40% nguy cơ bị bệnh tiểu đường tuyp 2!
• Giảm nguy cơ phát bệnh dị ứng: 
  Trẻ bú mẹ hoàn toàn từ 3-4 tháng trở lên ít bị các triệu chứng của bệnh suyễn, viêm da dị ứng, và chàm hơn các trẻ khác đến 1/3.
• Sữa mẹ hỗ trợ trẻ sinh non phát triển thuận lợi hơn, cả về đường ruột, thần kinh và trí tuệ lâu dài:
  Sữa mẹ (sữa người) giúp giảm tị lệ viêm ruột hoại tử, và nhiễm trùng huyêt – hai yếu tố quan trọng gây tử vong và biến chứng ở nhóm trẻ sinh non. 
• Đặc biệt, sẽ mẹ còn có ích cho cả mẹ bé nữa đấy!
  Cho con bú giúp mẹ giảm nguy cơ mất máu sau sinh, tư cung của mẹ cũng thu về nhanh hơn, ngay sau sinh. Đối với các bà mẹ không bị tiểu đường trong thai kì, việc cho con bú mẹ giúp giảm nguy cơ bị bệnh tiểu đường tuýp 2 ở mẹ về lâu dài từ 4-12%.  

LƯU Ý: KHÔNG có bất cứ tài liệu nào chứng minh hiệu quả của sữa mẹ trong việc CHỮA TRỊ các bệnh cho trẻ về mắt, vết thương hở, bệnh bẩm sinh,... như nhiều nguồn tin lan truyền trên mạng. Ngược lại, nếu để ở môi trường tự nhiên, không bảo quản đúng cách thì chỉ sau một thời gian ngắn, các loại vi sinh vật (vi trùng, siêu vi trùng, vi nấm...) nhanh chóng phát triển sẽ làm trầm trọng tình trạng bệnh!

PHẦN 2: SỮA MẸ KHÁC

Rất nhiều ba mẹ đều mong muốn và thực hành việc cho con bú sữa mẹ hoàn toàn. Tuy nhiên, sẽ có những hoàn cảnh đặc biệt nào đó mà mong muốn không được như ý. Việc “mượn sữa mẹ” từ một người mẹ khác, qua hình thức bú trực tiếp, hoặc lấy sữa đã được vắt trữ đông ngày càng được phụ huynh quan tâm thực hiện. Tuy nhiên, việc này cũng có những yếu điểm và nguy cơ mà chúng ta nên ưu ý.

Trước hết chúng ta nên hiểu “sữa mẹ” là để chỉ “sữa từ chính mẹ của trẻ”. Khi chúng ta nói đến sữa của người mẹ khác, trong ý khoa gọi là “human milk” hay “sữa người”. Chúng ta nên nhớ rằng, sữa từ người đơn thuần là một loại “thức ăn”, mà còn là một loại dịch cơ thể. Chính vì vậy, cũng giống như các loại dịch khác (như máu, nước mắt, nước bọt, tinh dịch,…), sữa từ người cho cũng chứa những nguy cơ lây nhiễm HIV, viêm gan siêu vi B, các vi khuẩn,… cũng như các hóa chất không mong muốn trong máu từ các loại thuốc,…

Vì những nguy cơ này mà tất cả các ngân hàng sữa người chính thống đều được yêu cầu thực hiện các bước nghiêm ngặt để phòng ngừa và tầm soát các nguy cơ. Hiện nay tại Việt Nam các các “ngân hàng sữa mẹ” chính thống như: Ngân hàng sữa mẹ Bệnh viện Hùng Vương, Ngân Hàng Sữa Mẹ Bệnh viện Từ Dũ. Tuy nhiên vì các lí do như trên việc thực hiện và duy trì một ngân hàng sữa người đúng nghĩa thực sự rất tốn kém thời gian, nhân lực và tiền bạc. Do đó, nguồn sữa ở đây không phải dành cho những em bé khỏe mẹ, đủ tháng, mà ưu tiên cho những trẻ sinh non, hoặc cực non, phải nằm điều trị hồi sức sơ sinh lâu dài.

Vì vậy, khi quyết định việc cho con mình nhận sữa của một người khác, bạn nên chú ý đến những điểm vừa nêu. Việc bạn quen biết một người và cảm thấy tính cách, hoàn cảnh người đó lành mạnh không thể đủ làm bằng chứng đánh giá độ an toàn cho con uống. Thay vì đó chỉ nên sử dụng sữa người đã được tầm soát tại cơ sở y tế hoặc đến ngân hàng sữa mẹ nếu thỏa điều kiện.

PHẦN 3 – CÁCH TRỮ SỮA

Các mẹ hoàn toàn có thể vắt sữa mẹ ra và trữ đông để sử dụng cho con về lâu dài. Tuy nhiên, để làm được điều này một cách an toàn và vệ sinh, chúng ta cần ghi nhớ các bước sau: 

1. Luôn rửa tay và dụng cụ thật sạch trước khi vắt sữa mẹ. Tốt nhất nên sử dụng các bịch vô trùng dành riêng cho trữ sữa mẹ. Đồng thời nên ghi chú rõ ràng ngày, giờ cùa từng bịch sữa để bạn biết nên sử dụng bịch nào trước và bịch nào hết hạn dùng.
2. Không nên trộn sữa rã đông với sữa mẹ vừa mới vắt ra và phải bỏ phần sữa còn lại khi đã cho bé bú, đừng tiết kiệm!
3. Nên rã đông bịch sữa bằng cách bỏ xuống ngăn tủ mát hoặc vào ca nước ấm. Tuyệt đối KHÔNG NÊN sử dụng microwave (lò vi sóng) vì nguy cơ mất chất và phỏng miệng bé do nóng. 

• Trữ ở nhiệt độ phòng dưới 26­ºC, trong khoảng 6-8 giờ. Ở nhiệt độ cao hơn, chỉ nên giữ tối đa 4 giờ mà thôi.
• Khi để ngăn mát tủ lạnh, chỉ được trữ tối da 3 ngày
• Nếu muốn trữ đông thì cần trữ thẳng vào ngăn đông càng sớm càng tốt. Bố mẹ chỉ để ở ngăn mắt tối đa 48 giờ trước khi đưa lên ngăn đông. Nếu quá thời này, không thể trữ đông được nữa. Theo đó, tủ lạnh 1 cửa (-15ºC) trữ tối đa 2 tuần, tủ lạnh 2 cửa (tủ có cửa đóng mở riêng, -18ºC) trữ tối đa 3 tháng.
• Nếu rã đông sữa mẹ bằng ngăn mát, có thể giữ tối đa 24 giờ trong ngăn mát và để ở bên ngoài nhiệt độ phòng tối đa 4 giờ mà thôi. Còn rã bằng nước ấm thì có thể giữ tối đa  4 giờ trong ngăn mát và để ở ngoài thì phải dùng ngay.

NGUỒN THAM KHẢO

1. Eat for health – Infant feeding guideline; National Health and medical research Council; Department of health and aging; Australian Government,2012.
2. Storage of breast milk: Effect of temperature and storage duration of microbial growth; The Central African Journal of Medicine; 2000; 46(9):247-251.
3. Proper handling and storage of human milk; Centers for Disease Control and Prevention, USA, 2016.
4.  Policy statement; Breastfeeding and the use of human milk; American Academy of Pediatrics; Pediatrics;129(3);e827;2012.
5. Breast Feeding Guidelines and Publications;  World Health Organisation Website.
6. Use of Donor Human Milk; Science and research special topics; U.S Food and Drug Administration; July 2015.
7. Human milk banking Association of North America; Pauline Sakamoto; FDA website.
8. Position statement: Human milk banking; Paediatric Child Health;15(9):595-598; 2010
9. Donor human milk banking in Australia; Australian Government Health channel; Australian, 2016.